Μετά την απώλεια ενός δικού μας ανθρώπου, οι διοικητικές υποχρεώσεις μοιάζουν δυσανάλογα βαριές. Παρότι όμως είναι πολλές, ακολουθούν συγκεκριμένη σειρά και, όταν γίνουν με τάξη, ολοκληρώνονται χωρίς περιπλοκές.
Παρακάτω παρουσιάζουμε τα βήματα με τη σειρά που τα συναντά κανείς στην πράξη, ώστε η οικογένεια να γνωρίζει τι προηγείται και τι έπεται.
Τα πρώτα έγγραφα
Η ληξιαρχική πράξη θανάτου συντάσσεται στο ληξιαρχείο του τόπου θανάτου και αποτελεί το θεμέλιο κάθε επόμενης ενέργειας. Χρειάζεται ιατρικό πιστοποιητικό θανάτου και τα στοιχεία ταυτότητας του θανόντος.
Συνιστάται να εκδοθούν αρκετά αντίγραφα από την αρχή: θα ζητηθούν από τράπεζες, ασφαλιστικούς φορείς, συμβολαιογράφο και υπηρεσίες. Παράλληλα χρήσιμο είναι πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών και πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης διαθήκης.
Ενημέρωση φορέων και οργανισμών
- Ασφαλιστικός φορέας, για διακοπή σύνταξης και εξέταση δικαιώματος μεταβίβασης.
- Τράπεζες, για τους λογαριασμούς και τις πάγιες εντολές του θανόντος.
- Εταιρείες κοινής ωφέλειας και τηλεπικοινωνιών, για αλλαγή δικαιούχου.
- Ασφαλιστικές εταιρείες, για ενεργά συμβόλαια ζωής ή περιουσίας.
- Υπηρεσίες οχημάτων, όταν υπάρχει αυτοκίνητο στο όνομα του θανόντος.
Αποδοχή ή αποποίηση κληρονομιάς
Οι κληρονόμοι έχουν ορισμένη προθεσμία για να αποποιηθούν την κληρονομιά, η οποία ξεκινά από τη γνώση της επαγωγής. Αν δεν γίνει αποποίηση εντός της προθεσμίας, η κληρονομιά θεωρείται ότι έγινε σιωπηρά αποδεκτή, μαζί με τα τυχόν χρέη.
Όταν η περιουσία περιλαμβάνει οφειλές άγνωστου ύψους, εξετάζεται η αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής, που περιορίζει την ευθύνη στο ενεργητικό της κληρονομιάς. Για ανήλικους κληρονόμους απαιτούνται ιδιαίτερες ενέργειες.
Η αποδοχή ακινήτων γίνεται με συμβολαιογραφική πράξη και ακολουθεί μεταγραφή στο κτηματολόγιο ή στο υποθηκοφυλακείο.
Διαθήκη και κληρονομητήριο
Αν υπάρχει διαθήκη, δημοσιεύεται στο αρμόδιο δικαστήριο. Αν δεν υπάρχει, εφαρμόζεται η εξ αδιαθέτου διαδοχή, με σειρά τάξεων συγγενών που ορίζει ο νόμος.
Το κληρονομητήριο είναι το έγγραφο που πιστοποιεί ποιος είναι κληρονόμος και σε ποιο ποσοστό. Διευκολύνει σημαντικά τις συναλλαγές με τράπεζες και υπηρεσίες, ιδίως όταν οι κληρονόμοι είναι περισσότεροι.
Δήλωση φόρου κληρονομιάς
Η δήλωση φόρου κληρονομιάς υποβάλλεται στην αρμόδια υπηρεσία μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία από τον θάνατο, με δυνατότητα παράτασης υπό προϋποθέσεις. Περιλαμβάνει το σύνολο της κληρονομιαίας περιουσίας: ακίνητα, καταθέσεις, οχήματα, κινητές αξίες.
Ο φόρος υπολογίζεται κλιμακωτά και εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας, με αφορολόγητα όρια σημαντικά υψηλότερα για τους στενούς συγγενείς. Για την πρώτη κατοικία προβλέπονται ειδικές απαλλαγές υπό προϋποθέσεις.
Φορολογικές εκκρεμότητες του θανόντος
Υποβάλλεται δήλωση εισοδήματος για το διάστημα μέχρι τον θάνατο και δηλώνεται η διακοπή εργασιών, εφόσον υπήρχε επιχειρηματική δραστηριότητα. Οι κληρονόμοι ενημερώνουν το μητρώο για τη μεταβολή.
Τα ακίνητα που περιέρχονται στους κληρονόμους δηλώνονται στο Ε9 τους, ώστε να υπολογιστούν σωστά οι φόροι κατοχής. Αν τα ακίνητα εκμισθώνονται, τα μισθώματα δηλώνονται πλέον από τους νέους δικαιούχους κατά το ποσοστό τους.
Πώς βοηθά ένα ΙΚΕΠ
Πολλά από τα παραπάνω πιστοποιητικά και αιτήσεις μπορούν να διεκπεραιωθούν από ένα Ιδιωτικό Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών, χωρίς η οικογένεια να χρειάζεται να επισκεφθεί διαφορετικές υπηρεσίες σε διαφορετικές πόλεις.
Σε συνδυασμό με τη λογιστική υποστήριξη, όλη η διαδρομή —από το πιστοποιητικό μέχρι τη δήλωση φόρου κληρονομιάς και τη μεταβολή στο Ε9— παρακολουθείται από ένα σημείο, με σωστή σειρά και χωρίς να χαθούν προθεσμίες.
Συμπέρασμα
Οι διαδικασίες μετά από έναν θάνατο είναι απαιτητικές, αλλά πεπερασμένες. Με σωστή σειρά ενεργειών και προσοχή στις προθεσμίες, η οικογένεια αποφεύγει πρόστιμα και περιττή ταλαιπωρία σε μια ήδη δύσκολη περίοδο.
Το γραφείο μας αναλαμβάνει με διακριτικότητα το σύνολο των κληρονομικών και φορολογικών διαδικασιών για οικογένειες στο Αλιβέρι και στην Εύβοια.